Middenspanning beproeving: beproevingsplan (FAT/SAT), opleverdossier en acceptatiecriteria bij de netbeheerder

Middenspanning beproeving is vaak het verschil tussen “in één keer goed” opleveren of weken (soms maanden) vertraging door herkeuringen, ontbrekende rapporten of discussie over instellingen. Zeker bij aansluiting op het openbare net geldt: je station kan technisch perfect zijn, maar zonder aantoonbaar juiste beproevingen en een compleet opleverdossier komt acceptatie door netbeheerder en/of verzekeraar alsnog stil te staan.

Wil je zeker weten dat jouw middenspanningsstation zonder onnodige vertraging door de acceptatie komt? M2E kan het volledige traject coördineren en documenteren: van FAT/SAT en ketentesten tot een “first-time-right” opleverdossier en afstemming met de netbeheerder.

Wat is het doel van keuren & beproeven bij een middenspanningsstation?

Keuringen en beproevingen leveren het bewijs dat het station:

veilig is (persoon- en bedrijfsveiligheid);
functioneert zoals ontworpen (beveiliging, besturing, vergrendelingen, signalisatie);
voldoet aan normen en eisen (o.a. NEN 3840 / NEN-EN 50110 en netbeheerder-specifieke plannen van eisen);
selectief en betrouwbaar schakelt bij fouten (beveiligingsrelais, CT/VT, tripcircuits).

In de praktijk gaat het dus niet alleen om meten, maar ook om bewijzen: meetrapporten, instellingenlijsten, as-built schema’s en certificaten die de netbeheerder kan accepteren.

Overzicht beproevingen per fase (wat, waarom, wanneer)

1) Pre-commissioning (voor inbedrijfname)

Wanneer: na installatie/afmontage, vóór spanning erop (en vóór/naast de formele SAT).

Waarom: fouten zijn nu nog goedkoop te herstellen. Je voorkomt dat SAT en netbeheerderbezoek “stuklopen” op basiszaken.

Typische onderwerpen:

Visuele inspectie: opstelling, routing, klemmen, wartels, IP-afwerking, barrièreplaten, labels.
Continuïteit beschermingsleiding en potentiaalvereffening.
Isolatieweerstand (waar toegestaan/van toepassing) op kabels/kringen.
Controle van CT/VT-bedrading (klemnummers, kortsluitklemmen CT, aarding VT).
Controle trip/close-circuits en voedingsspanningen (DC, UPS, hulpspanning).

2) SAT / inbedrijfname (Site Acceptance Test)

Wanneer: op locatie, na mechanische afronding en gereedmelding, in afstemming met werkverantwoordelijke (WV) en netbeheerder (indien vereist).

Waarom: aantonen dat het geheel – van primaire componenten tot beveiliging en besturing – functioneert als systeem.

Typische onderwerpen:

Relaisinrichting: injectietests (secundair/primair waar van toepassing) + juiste tripactie.
Functionele ketentests: “beveiliging → aansturing → schakelaar → terugmelding → SCADA/monitoring”.
Interlocks/vergrendelingen: mechanisch en elektrisch (veiligheidsketen).
Aardingsmetingen en controle aanraak-/stapspanningsrisico (projectafhankelijk).
Schakelproeven en logica-tests (local/remote, permissies, sleutelbeheer).

3) Periodieke herbeproeving / onderhoudsbeproeving

Wanneer: periodiek (bijv. volgens onderhoudsplan, verzekeraarseisen, Scope-inspecties en bedrijfsvoering), en altijd na relevante wijzigingen of incidenten.

Waarom: degradatie (isolatie, mechaniek), wijzigingen in instellingen, en veroudering van componenten moeten aantoonbaar onder controle blijven.

Typische onderwerpen:

Herhaling kernmetingen (aarding, isolatie/conditie, functionele beveiligingscheck).
Controle op instellingenwijzigingen en firmware/parameterbeheer.
Actualiseren logboeken en revisies van as-built dossier.

Praktisch beproevingsplan voor MV-stations (checklist)

Onderstaand beproevingsplan is een praktische “kapstok”. Exacte invulling hangt af van netbeheerder-eisen, RMU/schakelinstallatie, transformator, meet- en beveiligingsconcept, en de projectscope (bijv. netbeheerders inkoopstation vs. klantstation).

A. Isolatieweerstand (IR)

Doel: vroegtijdig detecteren van beschadiging, vocht, vervuiling of foutieve montage in kabels/kringen.
Uitvoer: per kabel/kring volgens component- en kabelfabrikant-instructies en projectafspraken.
Rapportage: meetwaarden, meetspanning, meetduur, omgeving (T/RH), identificatie kabel/kring.

B. VLF / hipot beproeving (kabels)

Doel: aantonen dat nieuwe of verlegde MV-kabels de beproevingsspanning kunnen weerstaan (afhankelijk van kabeltype en eisen).
Let op: VLF/hipot is specialistisch en moet passen bij kabeltype, leeftijd en netbeheerderbeleid. Leg vooraf vast: testniveau, duur, acceptatiegrenzen en verantwoordelijkheden.
Rapportage: testopstelling, spanningsprofiel, duur, lekstroom/PD-gegevens (indien van toepassing), resultaat en kabel-ID’s.

C. CT/VT-polariteit en ratio (meettransformatoren)

Doel: juiste richting, polariteit en verhouding borgen voor meting en beveiliging (essentieel voor selectiviteit en correcte trip).
Uitvoer: controle bedradingsschema vs. aansluitingen + polariteit/ratiotest.
Veelvoorkomende fout: omgewisselde S1/S2 of foutieve aarding/zekering in VT-kring.

D. Relaisinjectie (beveiligingsrelais)

Doel: aantonen dat beveiligingsfuncties aanspreken op juiste drempels/tijden én correct trippen.
Uitvoer: secundaire injectie (meestal) en waar nodig aanvullende ketentest tot schakelaar.
Rapportage: instellingen (setpoints), meetwaarden, aanspreektijden, tripcontacten, blokkeringen, logboeken (event reports).

E. Trip/close-circuit test

Doel: zekerstellen dat de schakelaar/lastscheider betrouwbaar opent/sluit, inclusief hulpspanningen en bewaking.
Controlepunten: spoelweerstanden, voeding (DC), zekeringen, terugmeldcontacten, anti-pumping, mechanische vrijgave.

F. Interlocks en vergrendelingen

Doel: aantonen dat onveilige handelingen fysiek/logisch worden voorkomen.
Uitvoer: scenario-gebaseerd testen (sleutels, standmeldingen, aardingsschakelaar, deurcontacten).
Rapportage: testscenario’s en “pass/fail” inclusief afwijkingen en herstelactie.

G. Aardingsmetingen

Doel: aantonen dat aardingsinstallatie voldoet en potentiaalvereffening correct is uitgevoerd (veiligheid, storingsgedrag, netbeheerderacceptatie).
Uitvoer: afhankelijk van situatie: aardverspreidingsweerstand, continuïteit bonding, visuele controle aardrail/aardmat, verbindingen naar hekwerk/constructiedelen.
Veelvoorkomende fout: onderbroken bonding door coating/roest, ontbrekende bruggen, of onduidelijke scheiding tussen bedrijfsaarde en bliksembeveiliging (projectafhankelijk).

H. Functionele ketentests (end-to-end)

Dit is vaak de meest waardevolle test richting acceptatie: je bewijst het complete gedrag van de installatie.

Beveiliging detecteert foutconditie → relais tript → schakelaar opent → juiste terugmelding → log/event → signalering → eventuele remote SCADA.
Test van permissies, remote/local, storing/alarmering en blokkeringslogica.

Opleverdossier (as-built): wat moet erin zitten?

Een opleverdossier is geen “bijlage achteraf”, maar een acceptatie-instrument. Hoe completer en eenduidiger, hoe sneller de netbeheerder (en vaak ook de verzekeraar) kan beoordelen.

1) Tekeningen en schema’s (as-built)

Eendraadsschema (MS/LS) en klemmen-/kabeloverzichten
Besturings- en beveiligingsschema’s (incl. interlocks)
Aardingsplan en potentiaalvereffeningsschema
Revisiebeheer: tekeningnummer, revisiestatus, datum, auteur

2) Instellingenlijst en beveiligingsconcept

Instellingen per relaisfunctie + rationale (waar relevant)
Overzicht van meettransformatoren (CT/VT ratio’s, klasse)
Eventueel: export/config-backup van relais (bestand) en firmwareversies

3) Selectiviteitsrapport en (waar nodig) kortsluit-/netberekeningen

Selectiviteitsstudie (afstemming tijden/curves) voor juiste uitschakeling
Onderbouwing van instellingen en grenzen (projectafhankelijk)

4) Meet- en testrapporten

Pre-commissioning checklists
IR-metingen, VLF/hipot testrapporten (kabels)
CT/VT polariteit/ratio rapporten
Relaisinjection rapporten + trip/close tests
Aardingsmeetrapporten
Functionele ketentestverslagen (scenario’s, resultaten, afwijkingen)

5) Conformiteit en certificaten

CE / Declaration of Conformity (DoC) van relevante samenstellingen
Componentcertificaten (o.a. schakelinstallatie, transformator, behuizing)
Netbeheerder-eisen zoals IAC-certificering waar van toepassing

6) Logboeken en verantwoordelijkheden (IV/WV)

Logboek van uitgevoerde werkzaamheden, afwijkingen en herstel
Overdracht: wie is/wordt Installatieverantwoordelijke (IV) en wie is Werkverantwoordelijke (WV) tijdens werkzaamheden
Bedienings- en onderhoudsinstructies + veiligheidsinstructies

Tip: stem de inhoud van het opleverdossier vroeg af met de netbeheerder. Netbeheerders hebben vaak eigen formats/verwachtingen; een “bijna compleet” dossier leidt verrassend vaak tot uitstel.

Lees ook: regelgeving en plan van eisen van netbeheerders voor compactstations.

Acceptatiecriteria bij netbeheerder (en waarom projecten worden afgekeurd)

Netbeheerders toetsen in de praktijk op twee hoofdlijnen: veiligheid & conformiteit én traceerbaarheid (documentatie die bewijst dat het klopt).

Veelgemaakte fouten die leiden tot afkeur/vertraging

Onvolledig opleverdossier: ontbrekende as-built schema’s, ontbrekende instellingenlijst, of testrapporten zonder duidelijke station-/kabel-ID.
Mismatch tussen schema en werkelijkheid: klemnummering, CT/VT-aansluitingen, interlocklogica wijkt af van tekening.
Onjuiste of niet-onderbouwde instellingen: selectiviteit niet aantoonbaar, of instellingen niet consistent met CT/VT-ratio’s.
Labeling en identificatie niet op orde: velden, kabels, klemmen, beveiligingsrelais en waarschuwingen niet eenduidig of niet duurzaam aangebracht.
Aarding/potentiaalvereffening: ontbrekende bonding, onduidelijke aardscheiding, of meetrapporten die niet herleidbaar zijn.
Veiligheidsketen en vergrendelingen: interlocks niet aantoonbaar getest of niet werkend in randscenario’s.

In onze kennisbank leggen we begrippen zoals FAT en SAT apart uit. Als je de definities wilt nalezen: betekenis van FAT, SAT en Scope 10/12 bij oplevering.

Hoe M2E helpt: testcoördinatie, rapportage en “first-time-right” oplevering

Als je middenspanning beproevingen ad hoc uitvoert, ontstaat er vaak een versnipperd traject: verschillende partijen, verschillende rapportformats, en onduidelijkheid over “wie levert wat aan”. M2E pakt dit integraal aan.

Wat je van ons mag verwachten

Beproevingsplan op maat: per projectfase, inclusief verantwoordelijkheden en acceptatiecriteria.
Testcoördinatie: planning en afstemming met alle betrokkenen (installateur, IV/WV, inspectiepartner, netbeheerder).
Eenduidige rapportage: herleidbare rapporten met station-ID’s, revisies en duidelijke “pass/fail + herstel”.
Netbeheerderafstemming: voorkomen van verrassingen bij de eindacceptatie door vroegtijdig alignment op eisen en dossierinhoud.

Tussentijdse CTA: wil je dat wij jouw beproevingsplan en opleverdossier alvast toetsen voordat de SAT gepland wordt? Neem contact op voor een snelle dossiercheck – dat voorkomt vaak de duurste vertragingen in de laatste week.

Relevante pagina’s:

Samenvatting

Een succesvolle oplevering draait om een integraal traject: beproeven per fase (pre-commissioning, SAT/inbedrijfname en periodieke herbeproeving), een praktisch beproevingsplan (IR, VLF/hipot, CT/VT, relaisinjectie, interlocks, aarding, ketentests) én een compleet, herleidbaar opleverdossier (as-built). Daarmee versnel je acceptatie door de netbeheerder, beperk je herkeuringen en verlaag je projectrisico’s.

FAQ (voor snelle antwoorden)

Wat is het verschil tussen FAT en SAT bij een middenspanningsstation?

FAT (Factory Acceptance Test) gebeurt vóór levering in de fabriek en controleert of het station volgens ontwerp is gebouwd. SAT (Site Acceptance Test) gebeurt op locatie na installatie en bewijst dat het complete systeem (incl. bekabeling, beveiliging en interlocks) correct werkt.

Welke beproevingen zijn het belangrijkst voor netbeheerderacceptatie?

In de praktijk zijn vooral belangrijk: aantoonbaar juiste beveiligingsinstellingen (incl. selectiviteit), relaisinjectie + ketentest tot trip, vergrendelingen/interlocks, aarding/potentiaalvereffening en een compleet opleverdossier met herleidbare rapporten.

Wat moet er minimaal in een opleverdossier (as-built) zitten?

Minimaal: as-built schema’s, instellingenlijst, selectiviteitsrapport (of onderbouwing), meet- en testrapporten (kabels, CT/VT, relais, aarding, functionele tests), CE/DoC en relevante componentcertificaten, plus logboeken en rollen (IV/WV).

Waarom ontstaat er vertraging bij oplevering van MS-stations?

Meestal door documentatie die niet compleet of niet herleidbaar is, afwijkingen tussen schema en uitvoering, onjuiste instellingen/CT-ratio’s, onduidelijke labeling of onvoldoende aangetoonde veiligheidsketen (interlocks, tripcircuits).

Kan M2E de beproevingen en documentatie volledig uit handen nemen?

Ja. M2E kan testplanning en -coördinatie, rapportage, dossieropbouw en afstemming met netbeheerder verzorgen met als doel: first-time-right acceptatie en minimale doorlooptijd.

Direct verder: voorkom herkeuring en plan je oplevering strak

Harde CTA: wil je jouw middenspanningsstation zonder vertraging opleveren? Neem vandaag nog contact op met M2E voor een beproevingsplan + dossiercheck of vraag direct een offerte aan. Contact opnemen.